MRP II و MRP چیست ؟


1397/04/04

MRP II و MRP چیست ؟

NICE LABEL مرجع نرم افزار های سفارشی و تخصصی در صنایع مختلف

برنامه ریزی منابع مواد (MRP I)
سیستم برنامه ریزی منابع مواد نرم افزاری است که برای مدیریت یک فرآیند تولید بکار گرفته می شود. هدف این سیستم کاهش نقدینگی مورد نیاز برای یک سازمان تولیدکننده می باشد. بدین ترتیب سود حاصل از سرمایه گذاری افزایش می یابد. در سازمان های تولید کننده مبالغ هنگفتی از نقدینگی در انبارسازی قطعات در حین ساخت و در انتظار برای اسمبل شدن درگیر می شوند. برنامه ریزی منابع مواد سعی در به حداقل رساندن این نقدینگی دارد.
ایده اصلی در برنامه ریزی منابع مواد به این ترتیب است. گروه فروش و بازاریابی تعداد محصولاتی که در آینده به فروش خواهد رساند را پیشبینی می کند. نرم افزار برنامه ریزی منابع سازمان بر مبنای زمان پیشبینی شده برای ساخت محصولات زمان آغاز تولید را تعیین می نماید. آنگاه سیستم هر یک از محصولات را بر مبنای درخت محصول ارایه شده توسط کارشناسان تولید به قطعات آن تجزیه می کند. زمان سفارش قطعات بر مبنای زمان مورد نیاز برای دریافت آنها تعیین می شود. در نهایت جریان نقدینگی مورد نیاز بر مبنای زمان های تعیین شده برای سفارش، اسمبل کردن و تحویل تعیین می گردد. سیستم برنامه ریزی منابع سازمان می تواند قطعات مورد نیاز برای تحویل یک سفارش را به تولید کننده اعلام کند. بدین ترتیب اگر سفارش پر سودی تنها منتظر دریافت چند قطعه کم ارزش باشد می توان برای تهیه هر چه سریعتر قطعات مورد نیاز اقدام کرد.

 mrp-overview

برنامه ریزی منابع تولیدی 
MRP II  مخفف عبارت Manufacturing Resource Planning  ، بسطی از MRP است با این هدف که ابزارهای برنامه ریزی ظرفیت را شامل گردد و این ابزارها یک فصل مشترک مالی است تا بتوان برنامه ریزی عملیات را به اصطلاح های مالی برگرداند و نیز یک ابزار شبیه سازی است تا بتوان برنامه های دیگر تولید را ارزیابی کرد.

به بیان دیگر یک روش برنامه ریزی کارا برای تمامی منابع سازمان است. این روش برنامه ریزی اجرایی خود را براساس واحد محصول و برنامه ریزی مالی خود را براساس واحد پول انجام می دهد.

این روش دارای قابلیت شبیه سازی و یا به عبارت دیگر پاسخگویی به سؤالات چه خواهد شد اگر چنین شود؟(what if) می باشد

اهداف سیستم برنامه ریزی مواد

1-   کاهش میزان موجودی انبار

2-   کاهش زمان تولید و تحویل کالا

3-   بر آورد زمان واقعی تحویل کالا

4-   افزایش بازدهی تولید

بمنظور بکارگیری برنامه MRPدرشرکت می بایستی 3 نوع ورودی را فراهم آورد :

1-زمان بندی اصلی تولید MPS

2-صورت مواد و قطعات BOM

3-پرونده ثبت موجودی

*زمان بندی اصلی تولید

در برنامه ریزی اصلی تولید میزان محصول و زمان تولید آن در طول دوره مشخص میشود

به عبارت دیگر این برنامه مشخص می کند که چه ماده ای چه وقت و به چه میزان تولید خواهد شد در این برنامه باید کل تقاضا برای هر قلم نهایی مشخص شود که معمولاً شامل 2 قسمت است :

الف)مقداری که از طریق سفارشات دریافت شده از مشتریان تعیین می گردد

ب)مقدارتقاضای نامعلوم که بوسیله پیش بینی های آماری بدست می آید

* لیست مواد و قطعات

لیست مواد و قطعات نشان دهنده اجزا تشکیل دهنده محصول است که شامل کلیه اجزا محصول ، ترتیب ساخت و تعداد هر یک از اجزا برای ساخت یک واحد محصول است .

*صورت موجودی انبار

لازمه سیستم MRP داشتن اطلاعات دقیق از وضعیت موجودی کالا و قطعات مورد نیاز در انبار می باشد با استفاده از این اطلاعات می توان فعالیتهای سفارش و تهیه کالا را در مواقع لزوم برنامه ریزی کرد

فرآیند MRP

پس از آنکه یک برنامه اصلی عملی برای تولید یک قلم نهایی خاص داده شده.

قدم بعدی تبدیل تقاضای دوره ای به نیازهای لازم برای تولید است  واین تبدیل از طریق پرونده صورت مواد به اجرا در می آید .

برای هر دوره MRP مقدار مورد نیاز در هر بخش را با بسط نیازهای سطح به سطح تعیین می کند که با مراجعه به بایگانی موجودی کالا با کاهش نیاز کل برای یک قلم بوسیله مقدار موجودی به مقدار نیازهای خالص در آن دوره می رسیم .

بر اساس زمان تاخیر تولید نیازهای خالص برای این قلم کالا به موقع به انبار بر گردانده  میشود ، بطوری که در زمان نیاز در دسترس خواهد بود .سپس پرونده وضعیت موجودی با نقل تغییرات موجودی کالا به روز در می آید .

خروجی های MRP

مهمترین دستاورد برنامه MRP شامل گزارش های کنترل تولید و موجودی کالا می باشد.

این گزارشات اختیاری هستند و برای کمک به مدیریت در برنامه ریزی و کنترل عملکرد،طراحی می شوند .(گزارشات اولیه)

این گزارشات شامل جداول سفارشات برنامه ریزی شده ، تغییرات در تاریخهای سررسید، حذف یا توقف سفارشات باز و اطلاعات مربوط به  وضعیت موجودی کالا می باشد.

گزارشات ثانویه شامل موارد ذیل می باشد :

گزارشات برنامه ریزی – گزارشات اجرایی – گزارشات استثنایی

گزارشات برنامه ریزی به منظور مشخص کردن نیازهای آتی

گزارشات اجرایی به منظور دقت روی اختلافات بین برنامه ها و عملکرد واقعی

گزارشات استثنایی روی مشکلات موجود در حول و حوش سفارشات تاخیر دار ، ضایعات بیش از اندازه و... متمرکز می باشد .

انواع سیستم های برنامه ریزی مواد

1-   سیستم بازنگری کلی ،که بررسی برنامهای اساسی تولید در فواصل معیینی مانند هفته ماه انجام می شود و کلیه تغییرات لازم در آن بعمل می آید بطوری که برنامه کاملاً جدید و به روز حاصل می شود .

2-   سیستم بازنگری موردی ،که در آن چنین نظمی وجود ندارد و هر گاه تغییری در برنامه لازم شد بدون در  نظر داشتن دوره زمانی خاص در برنامه منعکس می شود و برنامه را به روز در می آوریم .

تفاوت اصلی این دو سیستم در فراوانی دفعاتی است که برنامه مورد بازنگری واقع میشود .

روشهای تعیین میزان سفارش

در روشهای تعیین میزان سفارش دو نوع هزینه وجود دارد :

1-   هزینه انبارداری

2-   هزینه سفارش یا هزینه راه اندازی و تنظیم ماشین آلات

با در نظر داشتن این دو هزینه است که می توان میزان سفارش یا ساخت را در حد مطلوب تعیین کرد .

 برنامه ریزی منابع تولید (MRP2)

برنامه ریزی منابع تولید ، اطلاعات در دسترس را با نیازمندیهای محصول خرید،حسابداری

،ظرفیت موجودی و نیز مهندسی ، طراحی ، توزیع ، فروش و بازاریابی تلفیق می سازد .طوریکه برنامها می توانند با در نظر گرفتن قابلیت کل و محدودیتهای کارخانه ایجاد شوند .

Mrp2 به معنی صحیح کلمه یک سیستم است و زمانی که آن توسعه می یابد ، ضروری است که نیازمندیهای شرکت کاملاً شناخته شوند .

ویژگیهای mrp را بعنوان یک سیستم اطلاعاتی جهت کمک به تصمیم گیریها در مورد قبول سفارش در امر تولید مورد تاکید قرار دهیم ، mrp2 در مقایسه با آن نقش یک سیستم اطلاعاتی جامع را ایفا خواهد نمود .

اجرای mrp2 در واقع ، سیستم mrp را به سیستم مالی شرکت متصل می کند ، این سیستم مدیران را قادر می سازد که با استفاده از پاسخ به سووال چه می شود اگر ؟ بهترین روش را انتخاب و اجرا نمایند .

از جمله استفادهای mrp2 توسط مدیران استفاده در امور تولید ، خرید ، فروش و مهندسی است . گزارشات mrp2 در توسعه و کنترل شغلی به مدیران کمک می نماید و اهداف فروش ، قابلیتهای تولید و موانع گردش نقدینگی را تشخیص میدهد.

 محدودیت های سیستم MRP در مقایسه با سیستم MRPII :
- دستی بودن سیستم برنامه ریزی

- فرضیات غلط در مورد زمان های تحویل وخرید
- سیستم های MRP اولیه از نوع فشاری هستند

این روش از اجزای مختلفی تشکیل شده است که هر یک به دیگری متصل می باشند:
برنامه ریزی تجاری، برنامه ریزی تولید، زمان بندی تولید مادر MPS برنامه ریزی احتیاجات مواد(MRP)، برنامه ریزی احتیاجات ظرفیت‌  (CRP) و سیستم های اجرایی جهت کنترل ظرفیت واولوی ها.خروجیهای هر یک از این سیستم ها باید با گزارشات مالی، نظیر برنامه تجاری، گزارشات تعهدات خرید، بودجه حمل ونقل، موجودی وتولید بر حسب واحد پول و… ادغام گردند.این روش گسترش ونتیجه مستقیم روشMRP است.

تعاریف و نظرات مختلف از MRPII
- عبارتست از یک مفهوم، که در آن MRP با مسائل مالی پیوند داده شده است.
MRPII  یک سیستم پیشرفته ازMRP است که قادر است مسائلی فراتر از برنامه ریزی مواد، کنترل موجودی وکنترل لیست مواد را پشتیبانی نماید.
MRPII یک سیستم MRP سیکل بسته است که پارامترهایی جهت پوشش دادن برنامه ریزی های مالی وتجاری، به آن اضافه شده است.
MRP به صورت مستقل از سیستم اطلاعاتی ساخت (اجرا ) کار می کند. چنانچه در بخش ساخت مشکلاتی رخ دهد، برنامه های مدیریت نیز با مشکل روبرو می گردد. MRPII با بهره گیری از سیستم بازخوردی، برنامه زمانی تولید مادر را بر اساس شرایط حاکم بر محیط اجرا تنظیم می نماید.
استفاده از لفظ منابع ساخت نباید این ذهنیت را ایجاد نماید که این برنامه ریزی فقط مربوط به واحد های اجرایی (ساخت) است، بلکه این برنامه ریزی همه بخش های سازمان را تحت پوشش قرار می دهد.

اصول واهداف سیستم MRPII
- تامین خدمات پشتیبانی جهت تصمیم گیری برای تمام سطوح مدیریتی.
- محاسبه خودکار جریان کار وجریان مواد.
-عمل کردن براساس مفهوم حلقه های اطلاعاتی بسته بین واحدهای کارخانه.
- متمرکز کردن برنامه ریزی سیستم MRP به همراه فعالیت های پشتیبانی سطوح کارگاهی از قبیل کنترل  ابزار وسیستم های حمل ونقل مواد.
- کنترل زمان های جریان بر طبق زمان تحویل برنامه ریزی شده با استفاده از روش های کنترل ورودی / خروجی.

اجرای سیستم MRPII
- آموزش مدیریت سطح بالا
- توجیه و تایید سیستم از دیدگاه اقتصادی.
- سازماندهی پروژه وتشکیل کمیته اجرایی
- انتخاب مسؤول پروژه
- استفاده از یک مشاور حرفه ای

محدودیت های سیستم MRPII
- فقط وقتی برنامه ریزی با آن قابل انجام است که MRP قابل قبولی در دسترس باشد.
- فقط به دنبال برنامه های قابل قبول می گردد وتلاشی برای بهینه کردن برنامه انجام نمی دهد.
- در شرایطی که زمان های تنظیم وآماده سازی به توالی عملیات وابسته اند درست کار نمی کنند.
- قابلیت کنترل بهینه سیستم را وقتی که قطعات ومحصولات تولیدی هر یک توالی عملیات متفاوتی دارند،ندارد.

در جایی که سیستم MRP II قابل به کار گیری نباشد می توان انتخاب های زیر را مورد بررسی قرار داد:

- جایگزین کردن روش JIT به جای روش MRP در سیستم MRPII  و یا به کار گیری روش تکنولوژی تولید بهینه (OPT)

اجزا و روند کار سیستم:
یکی از بارزترین تفاوت های سیستم MRPII با روش های قبل دخیل نمودن مباحث مالی در برنامه ریزی ها بود.
Fogarty  محاسبات مالی سیستم MRPII را به زبان ساده، چنین بیان می کند:
پس از انجام MRP، خروجی این برنامه ریزی، میزان وزمان انجام سفارشات خرید را مشخص می نماید به این ترتیب وبا داشتن قیمتهای خرید قادریم به راحتی پیش بینی یا محاسبه نماییم که چه وقت وچه مقدار پرداخت خواهیم داشت.  به همین ترتیب با ارائه MRP  به سیستم برنامه ریزی ظرفیت اطلاعاتی در مورد سطوح استخدام، اضافه کاری، استفاده از ظرفیت پیمانکاری ونظایر آن بدست  خواهد آمد که از این اطلاعات نیز قادر خواهیم بود تا هزینه های دیگری مربوط به این اطلاعات ( نظیر حقوق، دستمزد، پرداختهای آتی و…) را مشخص نماییم، از سوی دیگر با توجه به اطلاعات مربوط به مقدار و زمان تحویل محصولات به مشتریان میتوان درآمدهای آتی سازمان را با دقت بالایی پیش بینی نمود.
مهمترین مسئله در به کارگیری این سیستم، وضعیت سازمانی است که می خواهد از آن استفاده کند.از آنجا که سیستم MRPII یک سیستم کاملا کامپیوتری است، باید هزینه های سخت افزاری ونرم افزاری مورد نیاز امکان‌سنجی اقتصادی شود.سیستم MRPII واصولا روش های MRP، عموما در کارخانجاتی که به صورت کارگاهی، دسته ای یا انبوه تولید می‌کنند، قابل به کارگیری است.

 

برای تحول کسب و کار خود نیاز به مشاوره دارید؟

توضیحات بیشتر